چگونه یک مقاله علمی بنویسیم

چگونه یک مقاله علمی بنویسیم
چگونگی نگارش چکیده برای یک مقاله­ ی تحقیقاتی علمی

زمانیکه از ما خواسته می­ شود یک گزارش یا مقاله­ ی علمی بنویسیم، باید شامل بخش چکیده هم باشد. در بخش چکیده خلاصه­ ی کوتاهی از موضوع مقاله ارائه شده و معمولا در ابتدای مقاله و قبل از شروع متن اصلی مقاله قرار می­گیرد. خواندن چکیده­ ی مقاله، نگرشی کلی از آن ارائه می ­دهد و تمام بخش­های مقاله باید به شکل خلاصه در آن آورده شوند.

انواع چکیده

دو نوع چکیده وجود دارند:

توصیفی(Descriptive)
چکیده­ ی راهنما-تمام­ نما(Informative)
نوع چکیده­ ی مورد استفاده به رشته­ ی موردنظر بستگی دارد.

۱٫ چکیده­ های توصیفی
چکیده­ های توصیفی در زمینه­های علوم انسانی و علوم اجتماعی یا روانشناسی مورد استفاده قرار می­گیرند. این نوع از چکیده­ ها حدود ۵۰ تا ۱۰۰ کلمه هستند. ساختار یک چکیده­ ی توصیفی عموما به شکل زیر است:

تاریخچه
هدف
مطلب خاص مورد توجه / مورد علاقه­ ی مقاله
مروری بر محتویات (این بخش الزامی نیست)
۲٫ چکیده­ های راهنما

چکیده­ های راهنما عموما در مقالات مهندسی، علوم یا روانشناسی مورد استفاده قرار می­ گیرند. این چکیده­ های حدودا ۲۰۰ کلمه را شامل می­شوند. اکثر این چکیده ­ها از بخش­ های زیر تشکیل می­ شوند:

تاریخچه
هدف مقاله
روش مورد استفاده
یافته­ ها/نتایج
نتیجه­ گیری
هدف از نگارش چکیده چیست؟

چکیده­ ها بخش­های حیاتی تحقیقات آکادمیک و عموما گزارشات و مقالات تحقیقاتی هستند. آخرین مورد نگارش شده در یک گزارش یا مقاله چکیده­ ی آن می­باشد.

اگرچه زمانی که افراد تمایل دارند به سرعت خلاصه­ ای از کل مقاله به دست آورند چکیده را مطالعه می­نمایند، به سبب ارائه­ ی تصویر واضح­ تری از تمام نتایج و استنتاج­ها، نگارش چکیده در پایان کار توصیه می­شود.

نکاتی در جهت نگارش چکیده

ابتدا مقاله را چندبار مطالعه نموده و نکات اصلی آن را دریابید. سپس هر بخش را در نظر گرفته و آن را به یک ۱ تا ۲ جمله خلاصه کنید.
سپس جملات جمع­ آوری شده را دوباره بخوانید تا مطمئن شوید که مباحث اصلی موجود در مقاله را پوشش می­دهد.
اطمینان حاصل نمایید که در رابطه با هر یک از نکات کلیدی ساختار چکیده مطلبی آورده­ اید.
چکیده­ ی نگارش شده را بررسی نمایید و در صورت وجود کلمات غیرضروری آنها را حذف نموده و آن را دوباره به شکلی روان نگارش نمایید.
چه­ چیز یک چکیده را خوب و تاثیرگذار می­کند؟

جهت نگارش چکیده از یک متن قابل مفهوم و خلاصه استفاده می­شود و می­ توان از خود آن چکیده اطلاعاتی دریافت نمود.
تمام مولفه­ های آکادمیک لازم را از متن کامل انعکاس ­دهد که باید شامل هدف، تمرکز، روش­ها، نتایج و استدلال­ها باشد.
هیچ­گونه اطلاعاتی خارج از مقاله در خود نداشته باشد.
به زبان روان و سلیس نوشته شده و برای گستره­ی وسیعی از خوانندگان از جمله خوانندگان با رشته ­های علمی تخصصی قابل فهم باشد.
به زبان مجهول نوشته می­ شود تا به جای تمرکز بر اشخاص، بیشتر با تمرکز بر موارد مهم، یافته­ ها را گزارش دهد.
عموما هیچ مرجعی را شامل نمی­شود.
————————————————————————————————————
چگونگی نگارش مقدمه
مقدمه­ ی یک مقاله علمی، الهام­ بخش ترین بخش مقاله است. مقدمه­ ها از نظر اندازه نصف یک صفحه هستند، اگرچه در صورتی که نیاز به مقدمه­ ی طولانی­ تری وجود داشته باشد، می­توان آن را طولانی­ تر نگارش نمود. مقدمه­ ها معمولا با فرضیات مطرح شده آغاز گردیده و با توصیفی از قضایا پایان می­یابند. مقدمه­ ها یک چارچوب فرضی برای مقاله ارائه می­ دهند که خواننده را قادر می­سازد پیشینه­ ی فکری این کار علمی را مورد تحلیل و بررسی قرار دهد. یک مقدمه­ ی خوب، کیفیت مقاله را تعیین می­کند، توجه خواننده را به خود جلب نموده و بیانات فرضی یا قضایا را بهم پیوند می­دهد.

۱٫ آغاز پاراگراف اول با جملاتی دربرگیرنده ­ی عنوان مقاله
به خواننده این فرصت را بدهید که موضوع اصلی مقاله را دریابد. برای مثال، آغاز بحث در ادامه­ ی جمله­ ی کوتاهی که در سرفصل آمده تاثیر کمی در خواننده بر جای می­گذارد.
در یک مقاله­ ی تحقیقاتی، مقدمه­ ها با بحث­هایی آغاز می­شوند که نشانگر اهمیت مقاله بوده و در کنار آن، تاریخچه­ ی موضوع و چگونگی رسیدن به هدف اصلی مقاله را پوشش می­دهند.
تقریبا در تمام مقالات مربوط به علوم انسانی، بهترین روش ایجاد مقدمه، استفاده از روش “قیف(Funnel)”یا هرم معکوس است. باید در بخش مقدمه با حقایق گسترده­ی تاریخی، کار را آغاز نموده، کمی به جزئیات بپردازید و در هنگام توصیف فرضیه صریح باشید.


2. قراردادن جمله­ ی اصلی و تازگی فرضیه در قسمت پایانی مقدمه­ ی پاراگراف

موضوع اصلی مقاله را توسط یک جمله­ ی کوتاه بیان نمایید، اما ممکن است جملات زیادی جهت روشن نمودن فرضیه نیاز داشته باشیم.

۳٫ پیشرفت مقدمه با روشن­ سازی و توصیف نکات اصلی یافته­ ها، نتایج و استنتاج­ها

این بخش به خواننده نشان می­دهد در حالت کلی باید چه انتظاری از مقاله داشته باشد.

۴. در صورتیکه روش اول با عنوان همخوانی نداشته باشد، ممکن است آغازگرهای زیادی به معرفی نیاز داشته باشند

شرح­ها، نقل­ قول­ ها، مباحث اخیر یا معرفی تکنیک­ های مورد استفاده در کارهای تحقیقاتی اخیر جهت آغاز یک مقاله­ ی علمی
همچنین می­توانید مباحث خاص را با مقایسه یا تمایز بین حوادث و ایده­ ها آغاز نمایید.
۵٫ ویرایش زبان نوشتاری

مقدمه و یافته­ ها و نتیجه­ گیری­ها باید پیوند و ارتباط صریحی داشته باشند.

————————————————————————————————————

مواد و روش­ها
عموما هیچ محدودیتی در تعداد صفحات نیست، اما یک مفهوم کلیدی در این بخش این است که این بخش را تا حد امکان خلاصه نگه داریم. افراد این روش­ ها را به شکل انتخابی خواهند خواند. ممکن است خواننده تنها به یک فرمول یا بخشی از یک روش علاقه ­مند باشد. در اینجا می ­توان روش­های گوناگون را تحت سرفصل­های گوناگون به شکل جداگانه گزارش داد یا همه را به شکل ترکیبی ارائه نمود.

هدف اصلی
این بخش ساده­ ترین بخش جهت نگارش است، اما بسیاری از افراد هدف را به درستی درک نمی­کنند. هدف مستندسازی مصالح و روش­های کلی است، تا شخص دیگری برخی یا تمام روش­ها را در مطالعات دیگر مورد مطالعه قرار داده یا شایستگی علمی کار شما را مورد بررسی قرار دهد. این بخش نه توصیف مرحله به مرحله­ ی آنچه انجام داده­ اید و نه یک بخش روش­ها و مجموعه­ ی دستورالعمل­ هاست. به­ خصوص، قرار نیست در این بخش داستانی تعریف نمایید. ضمنا، دفتر شما باید تمام اطلاعاتی که برای این بخش نیاز دارید را دربرگیرد.



نگارش بخش مواد و روش هاروش­ها

اصول:

تنها درصورتی­که مطالعه آنقدر پیچیده است که به این شکل می­توان کمی فضا ذخیره نمود، اصول را به صورت جداگانه توصیف نمایید.
مواد شیمیایی تخصصی، موارد مورد استفاده در زمینه­ ی زیست­ شناسی، و هر یک از مواد یا منابعی را که عموما در آزمایشگاه ها یافت می­شوند در متن بیاورید.
از مواردی از قبیل لوله­ های آزمایش، سر سمیلر، لیوان آزمایشگاه و غیره، یا تجهیزات استاندارد آزمایشگاه از قبیل یک نوع خاص از تجهیزات از قبیل سانتریفیوژها(Centrifuge)، اسپکتروفتومترها(Spectrophotometer)، پیپتورها(Pipettor) و غیره که در اکثر آزمایشگاها یافت می­شوند چشم­پوشی نمایید.
اگر استفاده از یک نوع خاص از تجهیزات، یک نوع انزیم، یا کشت میکروب در آزمایشگاه از یک تهیه­ کننده­ی به­ خصوص در جهت موفقیت آزمایش ضروری است، پس این وسیله یا آنزیم یا … و منبع باید انتخاب شوند، در غیراینصورت خیر.
موارد مورد استفاده ممکن است در یک پاراگراف جداگانه مورد استفاده قرار گیرند یا اینکه ممکن است همگام با روش­های شما شناسایی گردند.
در علم زیست­ شناسی، ما غالبا با محلول­ها سروکار داریم. آنها را با نام خطاب کرده و همگی را شامل غلظت­های(Concentration) واکنش­گرها، و PH محلول­های آبی، و حلال در محلول­های غیرآبی، به طور کامل توصیف می­کنیم.
روش­ها:

روش را شرح دهید (نه جزئیات هر روش که همگی از روش یکسان استفاده نمودند)
روش را به طور کامل شرح دهید، شامل ویژگی­هایی از قبیل درجه حرارت، دوره­ ی نهفتگی(Incubation Times) و غیره.
به جهت مختصرگویی، روش­های کنونی تحت سرفصل­های اختصاص داده شده به روش­های به­ خصوص یا گروهی از روش­ها عنوان گردد.
تعمیم – گزارش دهید که روش­ها چگونه در حالت کلی اجرا شدند، نه اینکه چگونه به شکل به­خصوصی در یک روز خاص اجرا گردیدند. همواره به این فکر کنید که چه چیزی به یک محقق دیگر در موسسه­ی دیگر که در حال کار روی پروژه خود است، مرتبط می­باشد.
اگر از روش­هایی استفاده نمایید که به خوبی مستند شده­اند، روش را با نام خطاب نموده و بس. برای مثال، آزمایش Bradford بسیار شناخته شده است. نیازی نیست روش را به طور کامل گزارش کنید – تنها بدین موضوع اشاره کنید که از آزمایش Bradford جهت تخمین غلظت پروتئین و شناسایی استاندارد مورد استفاده­ی شما استفاده نمودید. همین موضوع برای روش SDS-PAGE و بسیاری روش­های معروف دیگر در زیست­شناسی و زیست­شیمی(Biochemistry) هم صادق است.
سبک:

استفاده از زمان معلوم در هنگام مستندسازی روش­ها بدون استفاده از اول شخص بسیار مشکل یا غیرممکن است، که توجه خواننده را بیشتر به محقق جلب می­کند تا به کار. از این رو، هنگام نگارش روش­ها بیشتر نویسندگان از زمان مجهول سوم شخص استفاده می­نمایند.
در این بخش و هر بخش دیگر مقاله از نثر عادی استفاده نمایید – از لیست­های غیررسمی دوری نموده و از جملات کامل استفاده نمایید.
از موارد زیر اجتناب کنید:

موارد بیان شده و روش­ها مجموعه­ای از دستورالعمل­ها نیستند.
تمام اطلاعات و پیشینه­ ی توصیفی را حذف کنید – این موضوعات را برای بخش گفتگو نگه دارید.
اطلاعاتی را که به شخص سوم غیرمرتبط است حذف کنید، برای مثال اینکه از چه سطل یخی استفاده نمودید، یا اینکه چه شخصی به اطلاعات دسترسی پیدا کرده.
————————————————————————————————————

نتایج
طول صفحه­ ی این بخش به مقدار و نوع داده­ هایی که باید گزارش شوند بستگی دارد. در صورتیکه ممکن است، جهت ارائه­ ی موثرتر نتایج، نتایج را به شکلی مختصر و با استفاده از اشکال و جداول بیان کنید. توصیه­ هایی در رابطه با این بخش در زیر آورده شده.

هدف اصلی

هدف از بخش نتایج ارائه و نمایش یافته­ هایتان است. این بخش را یک گزارش عینی از نتایج قرار دهید، و تمام تفسیرها را برای این بخش نگه دارید.

نگارش بخش نتایج
مهم: باید به شکلی واضح مواردی را که عموما در یک مقاله­ ی تحقیقاتی قرار می­گیرند از داده­ های خام یا سایر ضمایمی که منتشر نخواهند شد متمایز نماییم. در اصل، چنین مواردی نباید هرگز ارائه شوند مگراینکه از سوی مربی درخواست شوند.

محتوی

یافته­ های خود را در متن خلاصه نموده و در صورت امکان به شکل جدول و شکل نمایش دهید.
در متن، تمام نتایج را توصیف نمایید و خواننده را بیشتر به سمت مشاهداتی که مرتبط­ تر هستند هدایت کنید.
متنی تهیه نمایید، مثلا با شرح سوالی که با یک مشاهده­ ی خاص مورد بررسی قرار گرفت.
نتایج آزمایشات کنترل را شرح داده، و مشاهداتی را مشمول گردانید که به صورت جدولی یا شکلی ارائه نشده.
داده­ ها را تجزیه و تحلیل کنید، سپس داده­ های تحلیل شده را به شکل یک نمودار، جدول یا به شکل متن ارائه نمایید.
از موارد زیر اجتناب نمایید

نتایج را بررسی یا تفسیر ننماید، اطلاعات پیشینه را گزارش ندهید و سعی نکنید همه ­چیز را توضیح دهید.
هیچگاه داده­ های خام یا محاسبات متوسط را در یک مقاله­ ی تحقیقاتی نگنجانید.
هیچ­گاه یک داده را بیش از یک بار ارائه ندهید.
متن باید اشکال و جداول را تکمیل نماید نه اینکه همان اطلاعات را انتقال دهد.
لطفا اشکال را با جداول اشتباه نگیرید – بین این دو تفاوت وجود دارد.
سبک

مثل همیشه، در هنگام ارجاع به نتایج از زمان گذشته استفاده نمایید و همه­ چیز را به شکلی منطقی قرار دهید.
در متن، به هر شکل با عنوان “شکل۱″، “شکل ۲″، و غیره ارجاع دهید. جداول را هم شماره­ گذاری نمایید (جهت دریافت جزئیات بیشتر مراجع را مطالعه نمایید).
در پایان گزارش جداول و اشکال را با نام­گذاری مناسب در بخش نتایج ارائه دهید (به شکل واضح آنها را از هر مورد دیگر از قبیل داده­ های خام، منحنی­ های استاندارد و غیره متمایز نمایید.
اگر ترجیح می­دهید، می­توانید اشکال و جداول را به شکل مناسب در متن بخش نتایج قرار دهید.
اشکال و جداول

اشکال و جداول را یا در متن نتایج قرار دهید، یا آنها را در پشت گزارش ارائه دهید – یکی از این دو مورد را اجرا نمایید.
اگر اشکال و نتایج را در پایان گزارش قرار می­ دهید، مطمئن شوید که به وضوح از موارد ضمیمه از قبیل داده­ های خام متمایز شده­ اند.
صرف­نظر از جایگاه قرارگیری، هر شکل باید به ترتیب نام­گذاری گردد و با یک زیرنویس تکمیل گردد (زیرنویس شکل را در زیر آن قرار دهید)
صرف­نظر از جایگاه قرارگیری، هر جدول باید دارای یک عنوان بوده، به ترتیب نام­گذاری شده و دارای یک سرفصل باشد (عنوان و شرح در بالای جدول قرار می­گیرد.)
هر شکل و جدول باید به قدری کامل باشد که جدای از متن خود پیام را منتقل کند.
————————————————————————————————————

راهبردهای نگارش نتیجه­ گیری نتایج معمولا مشکل­ترین بخش نگارش یک مقاله هستند، و بسیاری از نویسندگان احساس می­کنند در پایان کار نگارش مقاله دیگر چیزی برای گفتن ندارند. نویسنده باید در نظر داشته باشد که همواره بخش نتیجه­ گیری چیزی است که در خاطر خواننده باقی می­ماند.

بخش نتیجه­ گیری باید

بر اهمیت این رساله تاکید نماید.
به شکلی مقاله را تکمیل نماید.
تاثیر نهایی خود را بر خواننده باقی گذارد.
پیشنهادات

• به سوال “خب که چه” پاسخ دهد
به خوانندگان خود اهمیت این مقاله را نشان دهید. نشان دهید که مقاله­ تان بامعنا و مفید بوده.

• اطلاعات را ترکیب کنید، خلاصه نکنید
آنچه که در مقاله­ تان بوده را مرتب تکرار نکنید. خواننده این مطالب را خوانده. به خواننده نشان دهید که چگونه نکاتی که بیان کردید و مثال­هایی که استفاده نمودید تصادفی نبوده و همگی کاملا با هم تناسب دارند.

• خوانندگان خود را راهنمایی کنید
به خوانندگان خود دلیلی برای تفکر دهید، شاید راهی برای استفاده از مقاله­ تان در جهان واقعی باشد. اگر مقدمه­ تان از حالت کلی به حالت خاص تغییر نمود، نتایج خود را هم از حالت کلی به خاص تغییر دهید. در سطح جهانی فکر کنید.

معنای جدیدی ایجاد نمایید
نیازی نیست جهت ایجاد یک مفهوم جدید، اطلاعات جدیدی ارائه دهید. با بیان اینکه چگونه ایده­ هایتان با هم هماهنگی دارند، می­توانید تصویر جدیدی ارائه دهید. عموما جمع­بندی مقاله ارزشمندتر از سایر بخش­های آن است.

راهبردها
انعکاس مقدمه : انعکاس مقدمه راهبرد خوبی است اگر قرار است خواننده را یک دور کامل به عقب برگردانیم. اگر با کاهش یک سناریو کار خود را آغاز نمایید، می­توانید همان سناریو را برای پایان دادن به کار و به عنوان مدرکی مبنی بر اینکه مقاله­ ی شما در ایجاد یک مفهوم مفید بوده مورد استفاده قرار دهید.
به چالش کشیدن خواننده : با به چالش کشیدن خوانندگان خود، به آنها کمک می­کنید اطلاعات موجود در مقاله را مورد استفاده قرار داده و آنها را در زندگی خود به کار گیرند.
چشم­اندازی به آینده : چشم­انداز به آینده می­تواند بر اهمیت مقاله­ ی شما تاکید نماید یا افکار خواننده را هدایت کند. می­تواند به خواننده کمک کند این اطلاعات جدید را در زندگی خود مورد استفاده قرار دهد تا همه­ چیز را از دید وسیع­تری ببیند.
مطرح نمودن سوالات : مطرح نمودن سوالات چه برای خواننده و چه برای عموم، به خواننده کمک می­کند دیدگاه جدیدی درباره­ ی این مبحث به دست آورد، که ممکن است تا قبل از خواندن نتیجه­ گیری شما در نظر نداشته باشد. همچنین ممکن است ایده­ های اصلی مطرح شده در مقاله را گردآوری نموده و مفهوم جدیدی ایجاد نماید.

منبع: fb.com/IsIWebOfKnowledge

کدام مقاله را در کدام جورنال منتشر کنیم؟

کدام مقاله را در کدام جورنال منتشر کنیم؟

یکی از مهمترین و همچنین شایع ترین اشتباهاتی که دانشجویان و اساتید دانشگاهی در انتخاب جورنال برای ارسال مقاله خود مرتکب می شوند این است که به نوع جورنال توجهی نمی کنند.

متنی که در ادامه می آید را بر اساس تجربیاتم و سوالاتی که روزانه از پژوهشگران محترم دریافت می کنم نگارش کرده ام و در انتهای همین مطلب نیز به پاره ای از متداولترین سوالات در زمینه انتخاب جورنال جهت ارسال مقاله و پاسخ به آن سوالات پرداخته ام:

جورنالها از نقطه نظرات متفاوتی می توانند تقسیم بندی بشوند ولی تقسیم بندی که در زیر ارائه می دهم یک تقسیم بندی کاربردی از نقطه نظر سیاستهای انتخاب مناسبترین جورنال برای ارسال یک مقاله است.

بر این اساس، می توان جورنالها ( البته جورنالهای معتبر و خوب، وگرنه به جورنالهای بی اعتبار و یا تقلبی کاری نداریم ) را به دو دسته زیر تقسیم کرد: ( لازم به ذکر است که این نامگذاری را صرفا از جهت آسان بودن توصیف جورنالها بکاربرده ام و نامگذاری استانداردی نمی باشد : (

دسته اول: جورنالهای پیشرو تولید علم.

دسته دوم: جورنالهای علمی.

در زیر به تفاوت های هر دو دسته جورنال فوق از نقطه نظرهای گوناگون می پردازم:

الف- نوع مقالات منتشر شده.

جورنالهای گروه اول فقط به انتشار نتایج پژوهش های جدیدی که جمله ای به علم اضافه کرده باشند می پردازند و از انتشار هر گونه مقاله دیگر پرهیز میکنند. این جورنالها معمولا مملو از نتایج یافته های پژوهش های دانشجویان دوره های Ph.D. و دوره های Post Doc.، متاآنالیزها، مقالات مروری توسط اساتید برجسته و شناخته شده در سطح جهانی و برندگان جوایز نوبل و سایر جوایز معتبر، مقالات محتوای گزارش اختراعات وکشف تکنیک های جدید، مطالعات Experimental و مطالعات Cohort ( آنهم نه همه مطالعات اکسپریمنتال و کوهورت ) می باشند. 

مقالات از نوع کیس ریپورت نیز فقط درصورتی که گزارش دهنده یک مورد بسیار نادر و جالب باشند شانس انتشار در این جورنالها را دارند.

ولی جورنالهای گروه دوم به انتشار هر نوع مقاله ای که از نظر ساختار نگارشی اشکال نداشته باشد و پژوهش آن نیز از نظر متدلوژی تحقیق نیز بر اساس استواری باشد و یافته های آن Valid   و Reliable باشد می پردازند. حتی بسیاری از مقالات حاصل از پژوهش های دانشجویان دوره های کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی و اساتید برجسته دانشگاهی نیز در زمره این مقالات قرار می گیرند و راهی به جورنالهای گروه اول پیدا نخواهند کرد. 

این جورنالها معمولا برخلاف جورنالهای گروه اول، مقالات مروری را نیز از اساتید نا مشهور و حتی دانشجویان می پذیرند. این جورنالها معمولا به انتشار مقالات آموزشی، مقالات مروری کوتاه، کیس ریپورتها و سایر انواع مقالات دیگر نیز با سختگیری کمتری نسبت به جورنالهای گروه اول می پردازند.ب- نقش در کتب مرجع:

بدیهی است که کتابهای مرجع و Text book نیز درویرایش های بعدی خود به یافته های جورنالهای گروه  اول استناد می کنند و احتمال ارجاع به یافته های درون جورنالهای گروه دوم توسط کتب مرجع کمتر است، هرچند که صفر نیست.

ج- ایمپکت فاکتور:

نکته خیلی خیلی مهمی که از نظر ایمپکت فاکتور این جورنالها باید به آن اشاره کرد این است که ایمپکت فاکتور فقط درمورد جورنالهای گروه اول است که ارزش دارد و معیاری مناسب برای مقایسه اعتبار جورنالهای آن گروه است. درحالی که جورنالهای نوع دوم اصولا جورنالهایی هستند که احتمال ارجاع به مقالات آنها کمتر است و بنابراین حتی اگر این جورنالها در ISI نمایه شده و بعدا در پایگاه Journal Citation Report (JCR) از موسسه اطلاعات علمی ( ISI ) لیست شده و برای آنها Impact Factor  محاسبه شده باشد، اصولا ایمپکت فاکتور برای مقایسه اعتبار این جورنالها معیار مناسبی نیست. علت این است که این جورنالها مملو از مقالات آموزشی ،مقالات مروری و سایر مقالاتی هستند که به نوعی به یافته های جدید اشاره نمی کنند و بنابراین احتمال اینکه سایر پژوهشگران در نگارش مقالات خود به مقالات درون این گروه از جورنالها استناد کرده و به آنها ارجاع بدهند بسیار کمتر می باشد. 

بنابراین جورنالهای گروه دوم ممکن است ایمپکت فاکتور پایینی داشته باشند و یا اصلا در آی اس آی نمایه نشده باشند ولی درعین حال جورنالهای معتبری باشند. همینجا به یک نکته درزمینه آی اس آی اشاره می کنم که آی اس آی فقط یکی از موسسات نمایه سازی علم است و تنها موسسه نیست. 

البته دربین سیستمهای مختلف، از بقیه معتبر تر است ولی بسیاری از جورنالهای معتبر که حتی در رده جورنالهای گروه اول قرار دارند حتی برای قرار گرفتن در لیست آی اس آی اقدام نکرده اند و برای سنجش اعتبار یک جورنال باید بصورت عملی به مجموعه ای از چندین فاکتور توجه کرد که نمایه شدن یک جورنال در آی اس آی و یا دیتابیس های دیگر نظیر پابمد و اسکوپوس و ... تنها یکی از این فاکتورهاست که متاسفانه بعلت وجود تب آی اس آی در ایران و سایر کشورهای درحال توسعه، معمولا آن سایر فاکتورها به فراموشی سپرده می شود.د- خوانندگان:

نکته جالبی که دراینجا وجود دارد این است که خوانندگان جورنالهای گروه اول عمدتا شامل دانشجویان کارشناسی ارشد و دکترای تخصصی و سایر پژوهشگران است که درحال انجام پژوهش می باشند. به عبارتی دیگر، خوانندگان این گروه از جورنالها همگی پژوهشگر هستند و به قصد انجام مرور منابع و به قصد ارجاع به مقالات آن جورنالها در مقالات خودشان، به خواندن این جورنالها مبادرت می ورزند. این جورنالها معمولا در کتابخانه های تخصصی دانشگاه ها وجود دارد و در قفسه های عمومی کمتر به چشم می خورند.

ولی خوانندگان جورنالهای گروه دوم عمدتا افرادی هستند که از نظر حرفه ای و شغلی نیاز به Up to date نگهداشتن خود دارند و حال و حوصله مطالعه مقالات مربوط به پژوهش های بیسیک را ندارند چون اصلا به آن نیازی ندارند. مثلا پزشک متخصصی که چند سال است فارغ التحصیل شده نمی رود و مشترک جورنال فوق تخصصی رشته خودش که تکنیک های پیچیده و موضوعات کاملا بیسیک را منتشر می کند بشود. برعکس، این متخصص علاقه دارد از جورنالهای گروه دوم مطالعه کند که بسیاری از مقالات آنها آموزشی و یاد آوری کننده نکات عمومی و رایج حرفه ای می باشد.

ه- تعداد جورنالها:

جورنالهای گروه اول جورنالهای بسیار معدودو انگشت شماری در هر رشته می باشند. متخصصان و دانشجویان هر رشته معمولا نمی توانند به تعداد بیش از 10 یا 20 عدد از این جورنالهای رشته خود را شمارش کنند. 

حتی دربین اینها نیز برخی از جورنالها از جایگاه ثابت و دست نیافتنی از نظر ایمپکت فاکتور و سایر معیارهای اعتبار سنجی این جورنالها نسبت به سایر جورنالهای همان گروه برخوردارند و انتشار یک مقاله توسط یک پروفسور یا دانشجو در طول عمرش در یکی از این جورنالها همیشه مترادف با پرستیژ علمی و کاری و اعتبار و جایگاهی است که بسیاری از همقطاران از عهده آن برنیامده اند. انتشار حتی یک مقاله توسط یک پژوهشگر در طول عمرش در یکی از این جورنالها یک رویای اغلب دست نیافتنی می باشد. 

ولی جورنالهای گروه دوم تعدادشان چندین برابر جورنالهای گروه اول است و تقریبا به راحتی می توان بیش از یکصد جورنال از این گروه را برای هر رشته علمی لیست کرد.

و- جورنالهای داخل ایران از کدام دسته اند؟

وزارتهای بهداشت و درمان، و وزارت آموزش عالی آمده اندو جورنالهایی راکه توسط دانشگاه های مختلف کشور منتشر می شوند را به دو دسته علمی-پژوهشی و علمی-ترویجی تقسیم کرده اند. یکی از معیارهای اصلی این تقسیم بندی، نسبت و تعداد مقالات اوریجینال نسبت به کل مقالات منتشر شده در جورنالها درنظر گرفته شده است. 

با اینحال از نظرمن تمامی این جورنالها یعنی چه آنها که علمی پژوهشی هستند و چه آنها که علمی ترویجی هستند، در زمره جورنالهای گروه دوم قرار دارند و کشور مافاقد حتی یک جورنال از نوع جورنالهای گروه اول می باشد. 

نه تنها کشور ما، بلکه تقریباهیچ کدام از کشورهای درحال توسعه دارای جورنالی از نوع اول نیستند و همه جورنالهای گروه اول وابسته به انجمنهای علمی جهانی و بین المللی مشهور در هر رشته هستند که مقر آن انجمن ها در کشورآمریکا و یا بعضی از کشورهای اروپایی نظیر انگلستان است.

ز- ناشر:

همانطور که قبلا هم اشاره کردم، درپشت اغلب جورنالهای گروه اول سازمانهای بین المللی علمی و شناخته شده قرار دارند. 

این جورنالها گاهی بصورت اختصاصی توسط همان سازمانها منتشر می شوند ( نظیر جورنال JAMA در آمریکا ) و گاهی نیز در گروه ناشران برجسته ای قرار می گیرند و می توان آنها را در لیست مجموعه هایی نظیر Nature Publishing Group (NPG) و تیلور و فرانسیس (T & F) و Oxford Journals، و نیز بخشی از ( و نه تمام ) جورنالهای لیست شده در مجموعه هایی نظیر Wiley Interscience وSciencedirect و Springer پیدا کرد. درپشت بسیاری از این جورنالها نیز دانشگاه های معتبری نظیر هاروارد، آکسفورد، کمبریج، و ... قرار دارند.

جورنالهای دوم نیز تقریبا نیمی از آنها دارای پشتوانه دانشگاهی هستند ( همانند جورنالهای علمی پژوهشی داخل ایران ) و برخی نیز توسط ناشران حرفه ای و تازه متولد شده منتشر می شوند.

 سوالات متداول در زمینه انتخاب جورنال مناسب برای انتشار مقالات:

در ادامه با توجه به تجربه ای که در چند سال اخیر درارتباط با نگارش مقالات و ارسال مقالات خودم و دوستان و همکارانم به جورنالهای مختلف بدست آورده ام، و باتوجه به جستجوهای مداومی که بر روی جورنالها انجام می دهم و مکاتبات روزمره ای که با جورنالها و ناشران مختلف دارم، به تعدادی از سوالات متداول (Frequently Asked Questions: FAQ) در زمینه انتخاب جورنال مناسب و پاسخ های آن می پردازم. سوالات زیر ممکن است در ذهن هر یک از دانشجویان و یا اعضای محترم هیئت علمی وجود داشته باشد ولازم به توضیح است که پاسخ های ارائه شده به این سوالات متداول تنها بر اساس تجربیات شخصی من است و وحی منزل نیست!

سوال یک: 

دانشجوی کارشناسی ارشد آی تی هستم. مقاله ای از نتایج پایان نامه خود تهیه کرده ام. آن را به کجا بفرستم؟
پاسخ: درصورتی که پژوهش شما یک اختراع یا یک اکتشاف یا یک نکته و فرضیه کاملا جدید نباشد خودتان را معطل نکنید ووقت خودتان را در گشت و گذار و مکاتبه با جورنالهای گروه اول به هدر ندهید. یکی از جورنال های گروه دوم را انتخاب کنید. همین جورنالهای گروه دوم نیز خودشان رتبه هایی دارند و سخت و آسان هستند. حد اکثر یکی از معتبر ترین های آنها را انتخاب و شانس خود را آزمایش کنید وگرنه مستقیم به سمت آسانگیر ترین جورنالهای معتبر در این گروه بروید.

 

سوال دو:

دانشجوی دکترای تخصصی PhD هستم. مقاله Original  ناشی از یافته های پژوهش دوره دکترای خودم را در کجا منتشر کنم؟

پاسخ: معمولا عناوین پژوهش های پایان نامه های دانشجویان دکترای تخصصی از نوعی است که به یک هایپوتز جدید اشاره دارد و یافته های آن باعث افزایش یک جمله به علم در رشته تخصصی مربوطه می شود. توصیه من این است که حتما شانس خودتان را در یک یا دو تا از جورنالهای گروه اول امتحان کنید. برای انتخاب همان جورنال نیز با فرد باتجربه و یا استادتان ( درصورتی که تجربه خوبی درزمینه انتشار دارد ) مشورت کنید تا بالاترین جورنالی را که احتمال دارد مقاله شما را قبول بکند انتخاب کنید. 

البته خیلی هم ایده آل فکر نکنید و اگر مقاله شما مردود شود افسرده نشوید. انتشار یک مقاله توسط دانشجوی دکترای تخصصی در جورنالهای گروه دوم نیز امری کاملا قابل قبول است. تازه همین جورنالهای گروه دوم هم ممکن است به آسانی مقاله شما را مردود کنند.

سوال سه: 

استاد دانشگاه هستم و در زمینه ایکس پژوهش های متعددی انجام داده ام که عمده آنها توسط دانشجویان PhD من و یا دانشجویان تخصصی من انجام شده است. مقاله ای از نوع مقاله مروری (Review Article) نگارش کرده ام. آن را به کدام جورنال بفرستم؟

پاسخ: راهکاری که برای شما پیشنهاد می کنم دقیقا مشابه راهکاری است که برای سوال قبلی پیشنهاد کردم. شما حتما شانس خودتان را در یکی از جورنالهای تاپ وگروه اول بیازمایید. بهتر است لیستی از میزان سخت گیری و اعتبار تعدادی از جورنالهای مرتبط با رشته تخصصی خودتان انتخاب کنید ( مثلا 5 عنوان جورنال از بالا به پایین ) و طبق یک برنامه مشخص ازاولین جورنال شروع کرده و به پایین بروید تا بهترین جورنالی که ممکن است مقاله شما راپذیرش کند را Missed نکرده باشید. برای انتشار این مقاله شاید یک سال از این جورنال به آن جورنال بروید و یا بیشتر، ولی خسته نشوید و به محض آنکه اولین جورنال مقاله شما را بعد از دو روز از دریافت آن مردود کرد افسرده نشده و مقاله خودتان را به یک جورنال محلی نفرستید. البته واقع بین هم باشید و من پژوهشگری را در ایران نمی شناسم که توانسته باشد یک مقاله مروری در یکی از جورنالهای گروه Natureو یا همسطح با آن منتشر کرده باشد. اگر دوستان یکی از پژوهشگران داخل کشور را می شناسند که موفق شده باشد یک مقاله در یکی از جورنالهای دارای ایمپکت فاکتور بالای 20 بعنوان مولف اول منتشر کرده باشد حتما به من خبر بدهند.

سوال چهار: 

یک پژوهشگر باسابقه هستم که پژوهشی از نوع متاآنالیز انجام داده ام و یا دارای یک تئوری هستم. مقاله را کجا منتشر کنم؟
پاسخ: حتما شانس خودتان را در بالاترین جورنال در رشته مورد نظر آزمایش کنید. مراقب باشید که نتایج پژوهش یا تئوری شما را قبل از انتشار سرقت نکنند.

سوال پنجم:

دانشجوی دکترای تخصصی جراحی قلب هستم. اخیرا یک تکنیک جدید برای درمان نوع خاصی از بیماران قلب ابداع کرده و آن را بر روی تعدادی از بیماران آزمایش کرده ایم. نتایج این پژوهش را بصورت مقاله در کجا منتشر کنم؟

پاسخ: حتما ابتدا مقاله تان را به بالاترین جورنال در رشته خودتان بفرستید. به عبارتی بروید و تاپ ترین جورنال منتشر کننده تازه های جراحی قلب و عروق را درجهان پیدا کنید و مقاله خودتان را به آنجا بفرستید. قبل از آنکه این کار را بکنید حتما اطمینان حاصل کرده باشید که تمام ساختار نگارش مقاله را بخوبی رعایت کرده باشید. اگر پژووهش شما از نوع اکسپریمنتال بوده است ( که احتمالا هم همین است ) حتما آن را قبلا در سایتهای ثبت کننده ترایال ها رجیستر کرده باشید. مستندات مرتبط با اخلاق پژوهش شامل تهیه نامه کتبی و رسمی از کمیته اخلاق پژوهش دانشگاه و ترجمه رسمی آن، برگهInformation sheet مربوط به دریافت کنندگان شیوه جدید درمانی و نیزConsent form را حتما به انگلیسی ترجمه رسمی کنید و ضمیمه نسخه کامل مقاله بکنید. در نگارش بخش اینتروداکشن مقاله خود و بویژه در بخش Statement of problem  و نیز اشاره به Gap in knowledge استادانه عمل کنید. بخش اینتروداکشن مقاله را خیلی خوب نگارش کنید.

بخش متدلوژی را که در آن به روش تکنیک بکار برده شده اشاره کرده اید خیلی منظم و دقیق بنویسید.  در تهیه فایلهای جانبی جهت ارسال مقاله به جورنال نیز دقت کافی بکنید و فورمهای Authorship forms و فورم مخصوص گارانتور پژوهش ( اگر جورنال آن را درخواست بکند ) به خوبی و با دقت تهیه کنید.

بخش دیسکاشن مقاله را خیلی استادانه نگارش کنید. حتما به یکایک جملاتی که از ابتدا تا انتهای مقاله نوشته اید توجه کنید و هیچ چیز اضافی نباشد و هرچیز لازمی هم اشاره شده باشد.

و درانتهای کار حتما مقاله را به ویراستار انگلیسی الاصل بدهید که مقاله شما را حتی دوباره نویسی کند و تمام جملات آن را اصلاح کند.

اگر موارد بالا را خوب رعایت کرده باشید و درمواردی که طرح شما از نظر آماری نیز بخوبی آنالیز شده باشد و از تکنیک های مناسب Multivariate statistics نیز بویژه برای کنترل کردن متغیرهای مخدوش کننده استفاده بهینه کرده باشید، هیچ دلیلی ندارد که حتی یک جورنال با ایمپکت فاکتور بالای 50 ، نظیر New england journal of medicine هم مقاله شما را که یک کشف و تکنیک جدید در پزشکی بوده است را استقبال و منتشر نکند.

 

سوال ششم:

دانشجوی دکترای تخصصی رشته بیماری های پوست هستم. متوجه شدیم که داروی ایکس که یک داروی استاندارد جهانی برای درمان فلان بیماری است، بر روی بیماران شهر ما که با آن بیماری به ما مراجعه می کنند تاثیری ندارد. پژوهشی بر روی این داستان انجام داده ایم که نتیجه آن نگارش پایان نامه دکترای تخصصی من شده است و مقاله ای نیز از درون آن نگارش کرده ام. این مقاله را به کجا بفرستم؟

پاسخ: شانس خودتان را در یکی از پایین ترین جورنالهای گروه اول بیازمایید و اگر به نتیجه نرسیدید به گروه دوم بروید. به احتمال زیاد مقاله شما در یکی از جورنالهای گروه اول منتشر نمی شود، هرچند که یافته های مهمی را در پژوهش خودتان بدست آورده اید.

سوال هفتم:

فارغ التحصیل کارشناسی ارشد میکروب شناسی هستم. برای اخذ پذیرش در مقطع پی اچ دی در خارج از کشور لازم دارم که تعدادی مقاله در رزومه خودم داشته باشم که شانس پذیرشم را بالا ببرد. چه کنم؟

پاسخ: از نتایج پژوهش اوریجینال پایان نامه کارشناسی ارشد خودتان حد اقل یک مقاله اوریجینال تهیه و به یکی از جورنالهای گروه دوم بفرستید. همزمان اقدام به نگارش یک یا دو مقاله مروری نیز در شاخه ای متمرکز از رشته تان که در آن رشته تسلط بیشتری دارید و مرور منابع کاملتری انجام داده اید و یا امکان اینکار برای مشا مقدور است، بفرمایید. دو مقاله مروری کوتاه از این مسیر تهیه کنید و به دو جورنال از جورنالهای گروه دوم بفرستید. از بین جورنالهای گروه دوم نیز احتمالا باید سعی کنید آسانگیر ترین جورنال را انتخاب کنید و وقت خود را معطل جورنالهای سخت گیر تر در جورنالهای گروه دوم نکنید.

سوال هشتم:

فارغ التحصیل و یا دانشجوی سال چهارم کارشناسی ( لیسانس ) هستم. می خواهم یک مقاله منتشر کنم. چه کنم؟

پاسخ: شما می توانید در صورتی که قبلا در کارگاه های مقاله نویسی شرکت کرده اید، یک مقاله آموزشی کوتاه درموضوعی که به آن تسلط بیشتری دارید نگارش کنید. این مقاله کوتاه را به یکی از آسانگیر ترین جورنالهای گروه دوم ارسال نمایید. درصورتی که آشنایی با روش نگارش مقالات ندارید از این کار پرهیز کنید و وقت خودتان را صرف مطالعه کتب روش تحقیق و روش نگارش مقاله کنید و هرگاه توانایی نگارش یک مقاله کوتاه بصورت استاندارد را درخود یافتید به نحوی که در سطور قبل اشاره کردم اقدام کنید. در این حالت نیز هدف از نگارش مقاله توسط شما فقط این است که انگیزه ای برای پیشرفت های آتی علمی در شما پدید آمده باشد و انتشار یک مقاله کوتاه آموزشی باعث شده باشد که در این مسیر به پاره ای از توانایی ها و قابلیت های علمی خود به ویژه در زمینه نگارش علمی افزوده باشید و تشویقی برای آینده شما باشد. حتی این مقاله ممکن است در افزایش شانس شما در پذیرش در مقطع کارشناسی ارشد در دانشگاه های خارج از کشور موثر باشد.سوال نهم:

برای افزایش شانس پذیرش مقاله در بهترین جورنال ممکن چه باید کرد؟

پاسخ: به تجربه من ثابت شده است که لازم است به موارد زیر حتما توجه کنید: 

اولا اینکه مقاله خودتان را به یک نفر ازهمکاران بسپارید که از نظر متدلوژی و همچنین از نظر ساختار نگارشی مقالات آکادمیک بررسی و نقد کند و اصلاحات لازم را بر روی آن انجام دهید. مطالعه مقاله شما توسط همکارتان و یا یک نقاد حرفه ای معمولا باعث می شود که نگارش مقاله شما به میزان قابل توجهی تغییر کند و ساختار آکادمیک بگیرد و از اشتباهات ساختاری که ممکن است با مشاهده آنها توسط سردبیر جورنال باعث مردود شدن مقاله شما شود جلو گیری کند. (جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه اهمیت نقد مقالات قبل از ارسال به جورنال اینجا را کلیک کنید).

دوما اینکه حتما مقاله خودتان را اگر بزبان انگلیسی تسلط ندارید به زبان فارسی نگارش کنید. سپس معادل انگلیسی کلمات تخصصی مربوط به ترمینولوژی رشته خودتان را در داخل پرانتز در جلوی هر کلمه یا هر اصطلاح یاددداشت کنید که مترجم ( مترجم فارسی به انگلیسی ) بتواند بهنگام ترجمه متن، بهترین و مناسب ترین کلمات را انتخاب کند. از مترجم بخواهید که از ترجمه تحت الفظی خودداری کند و معنای یک جمله را ابتدا درک کند و سپس با استفاده از دامنه لغات خودش اقدام به نگارش آن جمله به زبان انگلیسی بکند و صرفا کلمات را از فارسی به انگلیسی ترجمه نکند که درآن صورت حاصل کار خیلی وحشتناک می شود. 

سوما اینکه چه مقاله شما را یک دارالترجمه رسمی ترجمه کرده باشد و یا یک فرد فارسی زبان دارای مدرک دکترای زبان انگلیسی ترجمه کرده باشد، و چه آنکه خودتان مقاله را از ابتدا بزبان انگلیسی نوشته باشید، حتما باید مقاله را به یک ویراستار انگلیسی الاصل بفرستید. مقالاتی که من و دوستانم به ویراستار می فرستیم معمولا دهها ایراد گرامری و نقطه گذاری و کاربرد اشتباه کلمات از آن گرفته می شود و بعضی جملات نیز اصولا از نظر نگارش دوباره نویسی می شود. در این حالت مقاله به وضعیت بهتری تبدیل شده است. (جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه ویرایش انگلیسی مقالات توسط ویراستار Native American بر روی این جمله کلیک کنید ).

چهارم اینکه با توجه به فورمت جورنال، فایلهای ضمیمه لازم را تهیه کنید و بخصوص در تهیه Cover Letter و Title Page استاندارد توجه کنید. اصلا اولین چیزی که سردبیر جورنال از مقاله شما مطالعه میکند همان کاور لتر شما است. Cover letter را خیلی کلاسیک نگارش کنید و طوری نباشد که سردبیر از مطالعه همان یک پاراگراف کاور لتر شما چنین برداشت کند که با یک نویسنده ناشی سر وکار دارد. حتما از یک فرد باتجربه بخواهید که کاور لتر خوبی برای مقاله شما بنویسد. در نگار کاور لتر و تایتل پیج، حتما توجه کنید که تمام آیتمهایی را که جورنال از شما خواسته است به آنها اشاره کنید.

پنجم این که در نگارش ابستراکت مقاله بیشترین دقت و وسواس را به خرج بدهید. اولین چیزی که سردبیر و داوران مجلات نگاه می کنند، ابستراکت مقاله شما است ( البته بعد از عنوان مقاله (.

ششم و آخر اینکه در انتخاب جورنال مناسب و هم سطح با مقاله تان مرتکب اشتباه نشوید. خیلی  بیش از حد ایده آل گرایانه به موضوع نگاه نکنید و توقع نداشته باشید که اولین مقاله تان در بهترین جورنال منتشر شود. ولی سعی کنید مقاله خودتان را با توجه به اطلاعات و راهنمایی های همکاران و کسانی که دراین زمینه تجربه دارند، به بهترین جورنالی که ممکن است آن مقاله را پذیرش کند بفرستید. از تجربه کسانی که قبلا دراین مسیر سنگلاخ بارها رانندگی کرده و ماشین شان پنچر شده و ماشین را کول خود کرده و از جاده به سلامت گذشته اند استفاده بهینه بکنید.

متن بالا تنها حاوی نتایج تجربیات شخصی من بوده است و قطعا کامل و بی نقص نیست. درصورتی که پژوهشگران ارجمند نکاتی در نظر دارند که می تواند تکمیل کننده نظرات بالا باشد و یا اصلاح کننده اشتباهات من باشد، می توانند از طریق ایمیل با من تماس بگیرند.

برگرفته از وبسایت دکتر مهرداد جلالیان                  http://www.drmehrdad.com